L茅ann D煤chais Leictreonach
Is 茅 at谩 sa L茅ann D煤chais Leictreonach ach tionscnamh taighde bunaithe ar an dteicneola铆ocht dhigiteach chomhaimseartha is d茅ana铆 amuigh. Crutha铆tear 谩iseanna foghlama, l茅inn agus bunachar eolais at谩 saibhir agus idirghn铆omhach. Tugann an Institi煤id Um Ardoideachais taca铆ocht airgid don dtionscnamh seo. Faoi l谩thair is 茅 an t茅ama taighde at谩 谩 lean煤int ach 鈥楤茅aloideas na mBan鈥�, r茅imse de bhaili煤 an bh茅aloidis a f谩gadh ar leathcheann go minic mar gheall ar ch煤rsa铆 inscne agus an tsaoil tr铆 ch茅ile.
Is 茅 Ceann na Roinne, an Docht煤ir Stiof谩n 脫 Cadhla, a cheap an taighde seo agus at谩 谩 sti煤r煤 le cabhair 贸n Docht煤ir Cl铆ona O鈥機arroll, Ciar谩n 脫 Gealbh谩in agus 贸 na Taighdeoir铆 C煤nta, Treasa N铆 h脡aluighthe, Daith铆 de M贸rdha, Proinsias 脫 Conluain agus Piaras 脫 Droighne谩in. B铆onn taighde ar si煤l i ngach ceann de na Gaeltachta铆. Na haidhmeanna at谩 aige ach:
- Baili煤 eolais agus taighde faoi sti煤r fhoireann na Roinne.
- Fainaise a shol谩thar ar ghn茅ithe de sheanshaol n贸 de shaol comhaimseartha na Gaeltachta agus 茅 a chur ar f谩il i bhfoirmeacha 煤s谩ideacha poibl铆 (leabhair, CD-Rom, scann谩n, tr谩chtas).
- Cur leis an mbunachar eolais at谩 ag an Roinn agus ag an d谩mh tr铆 ch茅ile agus t茅ama铆 faoi leith a aithint agus a lean煤int suas sa seanchas.
Cuirfidh an pobal l茅annta agus pobal na Gaeltachta suim sa taighde so, t谩 s煤il againn go nd茅anfaidh an pobal an taighde f茅in uaireanta. T谩 s茅 i gceist iarracht a dh茅anamh an tionscnamh a leathn煤 n贸 a fhorbairt i dtreonna nua amach anseo. T谩 s煤il ag an Roinn l茅ann d煤chais as Gaeilge a spreagadh arl铆ne, ar an leathanach gr茅as谩in agus i bhfoirmeacha cu铆 eile.
Is 茅 An L茅ann D煤chais Leictreonach ainm an tionscnaimh seo a ritheann Roinn an Bh茅aloidis 贸 2004 le cabhair airgid an 脷dar谩is um ArdOideachas. Faoin dtionscnamh reatha seo cuireann an Roinn roimpi taighde a dh茅anamh ar ghn茅ithe critici煤la de shaol agus de chult煤r na Gaeltachta agus na Gaeilge faoi mar at谩 sa l谩 at谩 inniu ann. Is 铆 an aidhm at谩 againn ach chun buanfhianaise bun煤il br铆omhar sna foirmeacha teicneola铆ocha is nu谩la铆 a fh谩il.
B铆onn an taighde 谩 chur chun cinn ar bhonn t茅am煤il lean煤nach 贸 bhliain go ch茅ile agus l谩mh ag an bhfoireann agus ag taighdeoir铆 eile a fhosta铆tear 贸 am go ch茅ile. Faoin sc茅im cheannr贸da铆och taighde seo ceangla铆tear foirmeacha nua taighde le cruth煤 at谩 谩iseanna l茅acht贸ireachta agus m煤inteoireachta in earn谩il an oideachais tr铆 ch茅ile ins na scoileanna agus ins na hollscoileanna.
L茅ann D煤chais Leictreonach or 鈥楲DL鈥� is an Irish language electronic learning initiative, is a multi-media based research project supported by the Higher Education Authority. The current focus of the project is 鈥楤茅aloideas na mBan鈥� or 鈥榃omen鈥檚 Folklore鈥� and it is directed by Head of Department Dr Stiof谩n 脫 Cadhla with the assistance of Dr Cl铆ona O鈥機arroll, Ciar谩n 脫 Gealbh谩in and the Research Assistants in the field. Treasa N铆 h脡aluighthe, Proinsias 脫 Conl谩in. Piaras 脫 Droighne谩in agus Daith铆 de M贸rdha. The project carries out research in each of the Gaeltacht areas. The aim is to research critically important aspects of past and contemporary life in Gaeltacht areas, and sometimes in the wider Irish-speaking community, marrying cutting edge fieldwork with electronic learning and resourcing. It is envisaged that this record will not only interest the public and serve as a resource for scholars and the general public, but that it might also be used as a didactic tool (or learning aid), both within the department and across the School of Irish Learning as a whole. It is hoped that further developments in e-learning, a web site for LDL and online learning opportunities, will follow.
CD-ROM
CD-Rom p铆ol贸tach dar teideal An B茅aloideas sa Sc茅ala铆ocht, sa Chreideamh, san Uirlis an ch茅ad thoradh a bh铆 ar an dtaighde seo. Chr铆ochna铆odh an obair seo tugadh L茅ann D煤chais Leictreonach uirthi, aims铆odh idir 1,000 agus 1,500 grianghraf, breis is c茅ad sliocht scann谩in, roinnt uaireanta an chloig fuaime agus idir ch茅ad agus dh谩 ch茅ad comhad t茅acs - agus dheineadh iad a chur in ord agus in eagar. Thug an taighde seo deis don Roinn taith铆 a dh茅anamh den scan谩il agus digiti煤. D鈥檜llmhaigh Nuala de B煤rca pac谩iste meast贸ireachta le scaipeadh ar l茅acht贸ir铆, ar mh煤inteoir铆 bun- agus me谩nscoile, ar leabharlannaithe agus ar fhoghlaimeoir铆 i dteannta le c贸ip den CD-Rom.
Chuir Dr Stiof谩n 脫 Cadhla, An tOllamh Gear贸id 脫 Crualaoich agus Dr Diarmuid 脫 Gioll谩in an t茅acs Gaeilge ar f谩il. Go dt铆 seo bh铆 Niall de Barra, Carol Coleman, Nuala de B煤rca, Ciar谩n 脫 Gealbh谩in agus Treasa N铆 脡aluithe i mbun taighde don sc茅im. Chuir Dr Marie-Annick Desplanques, Dr Cl铆ona O鈥機arroll, Dr Stiof谩n 脫 Cadhla cabhair, c煤namh agus treoir ar f谩il chomh maith le tr茅imhs铆 oibre sa ghort 贸 am go ch茅ile.
厂肠补苍苍谩颈苍
T谩 s茅 mar aidhm againn scann谩n煤 a dh茅anamh ar ghn茅ithe 谩irithe den saol cult煤rtha agus 谩bhartha sa Ghaeltacht. T谩 roinnt scann谩in d茅anta anois a chuirfidh go m贸r leis an l茅iri煤 is f茅idir a thabhairt sa tseomra l茅achta ar ghn茅ithe 谩irithe den saol in 脡irinn mar a bh铆 agus mar at谩.
鈥�
Tugann an taifead f铆se l茅iri煤 ar an bpr贸iseas cult煤rtha ina chomhth茅acs saini煤il fisici煤il f茅in thar a bhfuil le f谩il ar aon bhealach eile. T谩 scann谩n煤 谩 dh茅anamh againn ar cheamara HDV don chuid is m贸 agus na taifeadta铆 ar fh铆or ard-chaighde谩n d谩 thoradh san. T谩 scann谩na铆ocht d茅anta leis na daoine seo a leanas againn go nuige seo:
- George McGrath, d铆onad贸ir agus 茅 i mbun oibre i Rinn 脫 gCuanach, Co. Phort L谩irge.
- An saor cloiche, P谩draig de Faoite i mbun oibre i Rinn 脫 gCuanach, Co. Phort L谩irge.
- P谩draig 脫 Math煤na, An Sean Phobal, Co. Phort L谩irge ag cur s铆os ar threallamh feirme traidisi煤nta .
- T谩 scann谩na铆ocht d茅anta againn ar Ph谩tr煤n na h脕irde M贸ire, Co Phort L谩irge.
- Tugadh cuairt ar Dhaonph谩irc Bhun Raite, Co. an Chl谩ir, chun an r茅igi煤nachas a bhaineann le tith铆ocht traidisi煤nta na h脡ireann a scann谩n煤.
- Deineadh scann谩n de Jimmy Lenihan i Muileann na hUamhan, Co. Thiobrad 脕rann. chearda铆 f铆or-chumasach agus d铆onad贸ir.
- 脫 2008 is 茅 鈥楤茅aloideas na mBan鈥� an t茅ama at谩 ch铆oradh ag L茅ann D煤chais Leictreonach agus agallaimh 谩 dh茅anamh le mn谩 na Gaeltachta mar gheall ar a saol agus ar an eisp茅ireas ban煤il tr铆 ch茅ile.
B茅aloideas na mBan
T谩 谩thas ar Roinn an Bh茅aloidis tionscnamh nua 鈥淏茅aloideas na mBan鈥� a sheoladh i mbliana 2008. Le cabhair airgid 贸n UAO don L茅ann D煤chais Leictreonach d茅anfaidh Treasa N铆 h脡alaithe tosach a chur leis an dtaighde seo ar shaol agus ar thaith铆 na mban sna ceantair Ghaeltachta.
Is i gceantair na nD茅ise a chuirfear t煤s leis an dtionscnamh seo ach t谩 gach aon choinne againn go leanfaidh s茅 ar aghaidh agus go leathn贸idh s茅 amach go dt铆 ceantar Mh煤scra铆 an bhliain seo chugainn. I bp谩irt le foireann Gaeilge Roinn an Bh茅aloidis, Dr Stiof谩n 脫 Cadhla, Dr Cl铆ona O鈥機arroll agus Ciar谩n 脫 Gealbh谩in, cuirfidh Treasa t煤s le tionscnamh ceannr贸da铆och taighde a dh茅anfaidh c煤iteamh beag ar an easpa eolais agus suime a chuireadh i mb茅aloideas na mban go dt铆 seo in 脡irinn. Beidh Roinn an Bh茅aloidis ag comhoibri煤 le gr煤pa铆 agus le hinstiti煤id铆 谩iti煤la chun an obair seo a chur i gcr铆ch mar is c贸ir. Leanfaidh an taighde an leagan amach agus an dearadh ceart b茅aloideas煤il eitneagrafa铆ocht煤il 贸 thosach. Is comhoibri煤 idir an pobal agus Roinn an Bh茅aloidis a bheidh ann. T谩imid bu铆och de Iolscoil na Mumhan, Col谩iste na Rinne, de Chomhairle Phobail na Rinne agus de Comhairle Phobail an tSeanphobail as a bheith chomh f谩ilti煤il romhainn. T谩imid bu铆och de na mn谩 a chabhr贸idh leis an dtaighde seo de r茅ir mar a bheidh s茅 ag dul ar aghaidh. T谩 coinne againn leathanach gr茅as谩in a chruth煤 chun an tionscnamh a chur chun cinn agus a fh贸gairt don saol F贸dlach. Is tionscnamh comhaimseartha b茅aloideasa at谩 ann a dh铆r铆onn de aon ghn贸 glan ar bh茅aloideas na mban. D茅anfaidh an L茅ann D煤chais Leictreonach taighde bun煤il as Gaeilge ar shaol agus ar thaith铆 na mban sa l谩 at谩 inniu ann. Gan amhras pl茅ifear chomh maith saol agus eisp茅ireas a shamhla铆tear le b茅aloideas (an saol f茅ilti煤il, deasghn谩thn煤il, eachtr煤il). Is 铆 an aidhm at谩 ag an dtionscnamh ach fianaise a fh谩il ar shaol na mban sna Gaeltachta铆. An mhodheola铆ocht n谩 modhanna eitneagrafa铆ocha a oireann (i) agallamh, (ii) grianghraif (daoine, 谩iteanna, tithe). D茅anfar tras-scr铆obh ar na hagallaimh seo mar chuid den dtionscnamh. An aidhm l谩ithreach n谩 chun idir 10 agus 15 d茅ag a bheith san 谩ireamh.